Baner nagłówkowy portalu

Hosanna! Błogosławiony, który przychodzi w imieniu Pańskim, król Izraela! (Jana 12:13)

Paweł Bartosik, Baptystyczna idea zboru lokalnego jako Kościoła par excellence

Istnieją cztery zasady baptystyczne w których zawiera się kwintesencja nauczania baptystów. Te zasady to: zasada kryteriologiczna, zasada soteriologiczna, zasada eklezjologiczna i zasada socjologiczna.

W swojej pracy nie będę omawiał wyróżniających cech każdej z nich, ale zajmę się w dużej mierze zasadą eklezjologiczną i baptystyczną definicją zboru lokalnego oraz praktycznych implikacji tejże definicji.

W skrócie możemy powiedzieć, że główną myślą zasady eklezjologicznej jest to, że tylko zbór lokalny jest widzialnym kościołem Jezusa Chrystusa. “Par excellence” oznacza zaś, że jest Kościołem w pełnym tego słowa znaczeniu.

W Piśmie Świętym jest mowa o kościele w dwóch znaczeniach: Po pierwsze jest ono używane dla opisania całkowitej i pełnej liczby wybranych i odkupionych do momentu powtórnego przyjścia Chrystusa. W tym znaczeniu mamy użyte słowo “ekklesia” ( dosłownie “wywołani”) np. W Ew. Mateusza 16:18 - “...zbuduję kościół mój), w Liście do Efezjan 1:22-23 - opisie “kościoła, który jest ciałem Jego (Chrystusa)”

Biblia uczy nas zatem o kościele jako o ciele, którego członkami są wszyscy prawdziwie wierzący w Pana Jezusa, jakiegokolwiek są pochodzenia, rasy, płci i niezależnie od tego gdzie się znajdują. Wszyscy, którzy uwierzyli w Chrystusa, stali się uczestnikami nierozerwalnego związku z Nim, będąc „w jednym Duchu” ochrzczeni “w jedno ciało”( 1 Koryntian 12:13).

Mówimy tu o kościele powszechnym (katolickim) składającym się z wszystkich prawdziwie wierzących ludzi na całym świecie.

Po drugie, termin “ekklesia” jest używany w stosunku do grupy wierzących zbierających się jako zbór w danej miejscowości, aby uwielbiać Boga i świadczyć o Chrystusie.

Te zbory są w Nowym Testamencie określane w powiązaniu z miejscowością w której się znajdowały. Oczywiście daleki jestem od wyciągania wniosku, że w związku z tym w danej miejscowości powinien znajdować się tylko jeden zbór lokalny. Czytamy jednak w Piśmie o “zborze Bożym, który jest w Koryncie” (1 Koryntian 1:2), lub o “świętych w Chrystusie Jezusie, którzy są w Filippi” (Filipian 1:1). Wspominając Akwilę i Pryscyllę apostoł Paweł pisze o zborze, “który jest w ich domu”. (Rzymian 16:3)

W czasach XVII wiecznej reformacji baptyści w szczególny sposób akcentowali i podkreślali biblijną definicję kościoła lokalnego jako autonomicznego, będącego w bezpośredniej zależności i odpowiedzialności przed Głową Kościoła, którą jest Jezus Chrystus.

Panowanie Jezusa obejmuje więc cały Jego Kościół, Ciało, którego On sam jest Głową (Efezjan 1:22-23) oraz każdy lokalny zbór, co jest szczególnie widoczne w wizji danej Janowi na wyspie Patmos.

Każdy ze zborów znajduje się w bezpośrednim stosunku do Boga i jest przed Nim odpowiedzialny (Objawienie 2 i 3). O każdy z tych Zborów Pan Jezus Chrystus ma staranie i jest bezpośrednim zwierzchnikiem każdego z nich.

Oznacza to, że nie istnieje ponad zborem lokalnym wyższa instancja przed którą tenże byłby odpowiedzialny. Nie ma wzmianki w Nowym Testamencie, aby jeden zbór (lub ciało kierownicze) miał sprawować władzę nad drugim. Oczywiście, poszczególne zbory baptystyczne łączą się na zasadach Unii, wspólnie wypracowując warunki współpracy (również godząc się na pewne ograniczenia wynikające z chęci współpracy z innymi bratnimi zborami), jednakże ma i powinno to mieć miejsce przy poszanowaniu autonomii lokalnych kościołów.

Baptystyczne postulaty wyrastały z XVI wiecznej reformacji, kiedy to na nowo odkryto zasadę powszechnego kapłaństwa wszystkich wierzących. Oczyszczono kościół z hierarchicznego zarządzania i podziału. Ten niebiblijny podział i sposób zarządzania powodował, że lokalnych parafii (kościołów) nie traktowano jako autonomicznych i będących kościołami w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz były one podległe diecezjom, biskupom odpowiedzialnym za dany rejon, a w ostateczności papieżowi jako „namiestnikowi Chrystusa na ziemi i “widzialnej Głowie Kościoła.”

Zbór lokalny w baptystycznym ujęciu jest autonomiczny co wynika z faktu iż jest on Bożą własnością. To właśnie zbór lokalny ma prawo i obowiązek wybierać i odwoływać starszych (pastorów) zboru, stosować dyscyplinę oraz wprowadzać zasady, które uzna za zgodne ze Słowem Bożym.

Mówię tu o niezależności lokalnego zboru w kierowaniu i zarządzaniu, nie zaś niezależności od innych chrześcijan.

Ważną jednakże obserwacją jest, że Pismo Św. mówi o biskupach i starszych (zamiennie) w odniesieniu do pojedynczego zboru, nie zaś w odniesieniu do ciała ponadzborowego, denominacji (o czym jeszcze napiszę) lub organizacji.

Zbory posiadają również niezależność materialną. Oznacza to, że w sposób dowolny zarządzają majątkiem, który jest w posiadaniu zboru. Odpowiadają za to wyłącznie przed Głową Kościoła. Zbór lokalny posiada również niezależność w pracy ewangelizacyjnej. W Dziejach Ap. 13:1-3 czytamy o rozpoczęciu pracy misyjnej przez zbór w Antiochii i że stało się to w sposób niezależny od zboru w Jerozolimie (który wówczas odgrywał nadrzędną rolę ze czasów apostołów).

Londyńskie Wyznanie Wiary z 1689 - będące wyznaniem wiary reformowanych baptystów, oraz cennym streszczeniem biblijnych doktryn mówi: ”Każdemu z takich zborów, które są zgromadzone zgodnie ze świętą wolą, przedstawioną w Słowie Bożym, Pan daje moc i autorytet do wykonywania nakazanych przez Niego praktyk religijnych i do przestrzegania dyscypliny. Obejmuje to wydawanie takich przykazań i zasad, które są niezbędne dla prawidłowego i właściwego użycia władzy udzielanej zborom.”

Wyznanie Wiary Baptystów Polskich z 1930 roku również podkreśla, że “jedyną i najwyższą głową zboru jest Jezus Chrystus (Kolosan 1:18)”

Pismo Święte w jednoznaczny sposób naucza o idei lokalnego zboru będącego Kościołem w pełnym tego słowa znaczeniu.

Warto w tym miejscu poświęcić parę słów ponadzborowym instancjom, ze względu na to, że mówimy o np. Kościele Chrześcijan Baptystów w Polsce, a nie np. o Zrzeszeniu Zborów Baptystycznych lub Unii Baptystycznej.

W Biblii co prawda nie znajdujemy uzasadnienia dla nazywania Kościołem Unii kilkudziesięciu zborów, stąd wydaje się, że lepszą i bliższą biblijnemu słownictwu nazwą byłaby “Unia Zborów Baptystycznych”, lub “Związek Zborów Baptystycznych”. Należy pamiętać, że formowanie lokalnych zborów w denominacje jest ludzką inwencją mającą na celu zapobieganie izolacjonizmowi i separatyzmowi pojedynczych zborów. W baptystycznych kościołach praktykowany jest asocjacjonizm (związek z innymi zborami) co powoduje, że zbory mają poczucie jedności, odpowiedzialności i wzajemnej troski o siebie nawzajem.

Jednakże istnienie ciała stojącego na czele denominacji (Rady Kościoła lub Naczelnego Prezydium) nie powoduje, że zbór lokalny staje się odpowiedzialny przed tym ciałem. Wciąż jest bezpośrednia zależność i odpowiedzialność przed Głową - Jezusem Chrystusem, Panem Kościoła.

Warto również wspomnieć, że wyróżniono w czasach reformacji trzy wiodące znamiona (cechy) kościoła lokalnego: wierne głoszenie Słowa Bożego, wierne sprawowanie sakramentów (chrzest i Wieczerza Pańska) oraz stosowanie dyscypliny kościelnej.

Te rzeczy stanowią o tym czy daną społeczność definiujemy w baptystycznym ujęciu jako zbór czy nie. Oczywiście nawet najczystszy doktrynalnie zbór może popaść w odstępstwo, czego skutkiem jest, że nie będzie już mógł być nazywany zborem Bożym. Stąd sam fakt przynależności do wspólnoty baptystycznych społeczności nie powoduje, że dana wspólnota lokalna jest i zawsze będzie kościołem w pełnym tego słowa znaczeniu.

Ważne jest w jakim stopniu praktyka i zasady wiary są zależne i podporządkowane ustanowieniom Głowy Kościoła, Pana Jezusa Chrystusa, które mamy objawione w Jego Słowie.

Bibliografia:

Browne Michael, Autonomia i autorytet, Warszawa 1987
MacDonald William, Chrystus umiłował Kościół, wyd. Łaska i pokój, Warszawa 1985
Londyńskie Wyznanie Wiary z 1689 roku, Carrey Publications 1975
Pytania i odpowiedzi biblijne, praca zbiorowa, wyd. Łaska i pokój, Warszawa 1986
Wyznanie Wiary Baptystów Polskich z 1930 roku, wyd. Słowo Prawdy, Warszawa 2000